Anne Dostu Doğum Nedir? CIMS İlkeleri ve 10 Temel Adım

Doğum, sadece tıbbi bir prosedür değil; bir kadının hayatındaki en dönüştürücü deneyimlerden biri. Uluslararası sağlık kuruluşları bir insanın hayatının başladığı bu özel sürece gerekli özenin gösterilmesi için, saygılı ve kanıta dayalı bir doğum bakımının standartlarını belirliyor. Bu sayede kadınların ve tüm ailelerin doğum deneyiminden güçlenerek çıkması hedefleniyor.

Küresel bir uzlaşı metni olan Anne Dostu Doğum Girişimi (MFCI), anne dostu doğum kriterlerini detaylıca tanımlar.

CIMS ve MFCI Nedir?

Kısa adıyla CIMS (Coalition for Improving Maternity Services), Annelik Hizmetlerini İyileştirme Koalisyonu; annelerin, bebeklerin ve ailelerin refahı için çalışan uluslararası kuruluşların ve uzmanların bir araya geldiği öncü bir yapıdır.

CIMS'in temel misyonu; yüksek maliyetli ve bazen gereksiz uygulanan tıbbi müdahaleler yerine, kanıta dayalı, önleyici ve sağlıklı yaşamı destekleyen bir doğum modelini teşvik etmektir. Bu amaçla, dünyadaki ilk ve en kapsamlı uzlaşı metni olan Anne Dostu Doğum Girişimi'ni (MFCI) oluşturmuşlardır.

Tıpkı UNICEF'in "Bebek Dostu Hastane" kriterleri gibi, MFCI de "Anne Dostu" bir bakımın olmazsa olmazlarını belirler. Bu girişim, doğumun fizyolojisine saygı duyan, anneyi güçlendiren ve doğumda gereksiz tıbbi müdahalelerin rutin halinde uygulanmasını reddeden 4 Temel İlke ve 10 Adım üzerine kuruludur.

Bir doğum ortamının "Anne Dostu" kabul edilmesi için CIMS tarafından belirlenen bu altın standartlar şöyle:

1. İLKE: Doğum Sürecinin Normalliği

Doğum normal, doğal ve sağlıklı bir süreçtir.

Kadınlar ve bebekler, doğum için gerekli olan bilgeliğe sahiptir.

Bebekler doğduklarında bilinçli, hassas insanlardır; bu şekilde kabul edilmeli ve muamele görmelidir.

Emzirme, yenidoğanlar ve bebekler için en uygun beslenmeyi sağlar.

Doğum hastanelerde, doğum merkezlerinde ve evlerde güvenle yapılabilir.

Normal doğum sürecini destekleyen ve koruyan ebelik bakım modeli, gebelik ve doğum sırasında kadınların çoğunluğu için en uygun olanıdır.

2. İLKE: Güçlendirme

• Bir kadının doğum yapma ve bebeğine bakma konusundaki güveni ve yeteneği; bakımını üstlenen her kişi ve doğum yaptığı çevrenin etkisiyle artar veya azalır.

• Anne ve bebek; hamilelik, doğum ve bebeklik dönemleri boyunca birbirinden ayrı ancak birbirine bağımlı bileşenlerdir. Birbirlerine bağlı olmaları hayati önem taşır ve buna saygı gösterilmelidir.

• Hamilelik, doğum ve doğum sonrası dönem, yaşamın devamlılığında önemli kilometre taşlarıdır. Bu deneyimler kadınları, bebekleri, babaları ve aileleri derinden etkilemekte; toplum üzerinde önemli ve kalıcı etkiler bırakmaktadır.

3. İLKE: Özerklik

Her kadın şu fırsatlara sahip olmalıdır:

• Yaşı ve durumu ne olursa olsun kendisi ve ailesi için sağlıklı ve mutlu bir doğum deneyimi yaşamak.

• Kendini beslenmiş ve güvende hissettiği, duygusal sağlığına, mahremiyetine ve kişisel tercihlerine saygı duyulduğu bir ortamda dilediği gibi doğum yapmak.

• Hamilelik, doğum ve bebeğini besleme seçenekleri, mevcut tüm doğum yöntemleri, bakıcılar ve farklı uygulamalar hakkında doğru bilgilere erişmek.

• Hamilelik, doğum ve doğum sonrası dönemde kullanılması önerilen tüm prosedürlerin, ilaçların ve testlerin yararları/riskleri hakkında bilgilendirilmiş onam ve bilgilendirilmiş ret haklarıyla birlikte doğru ve güncel bilgi almak.

• Bireysel değerlerine ve inançlarına dayalı olarak kendisi ve bebeği için neyin en iyi olduğu konusunda bilinçli seçimler yapması için destek almak.

4. İLKE: Zarar Verme! (Primum non nocere)

• Hamilelik, doğum ve doğum sonrası dönemde müdahaleler rutin olarak yapılmamalıdır. Birçok standart tıbbi test, prosedür, teknoloji ve ilaç hem anne hem de bebek için risk taşır ve kullanımları için belirli bilimsel endikasyonların yokluğunda bunlardan kaçınılmalıdır.

• Hamilelik, doğum veya doğum sonrası dönemde komplikasyonlar ortaya çıkarsa, tıbbi tedaviler kanıta dayalı olmalıdır.

Sorumluluk

* Her bakıcı, sağladığı bakımın kalitesinden sorumludur.

* Annelik bakımı uygulaması, bakıcı veya sağlayıcının ihtiyaçlarına değil, yalnızca anne ve çocuğun ihtiyaçlarına dayanmalıdır.

* Her hastane ve doğum merkezi, anneler ve bebekler için tıbbi prosedürlerinin etkinliği, riskleri ve kullanım oranlarının güncel bilimsel kanıtlara göre periyodik olarak gözden geçirilmesinden ve değerlendirilmesinden sorumludur.

* Toplum, hem hükümeti hem de halk sağlığı kurumu aracılığıyla, tüm kadınların doğum hizmetlerine erişimini sağlamaktan ve bu hizmetlerin kalitesini izlemekten sorumludur.

* Bireyler, kendilerine ve bebeklerine verilen sağlık bakımı hakkında bilinçli seçimler yapmaktan nihai olarak sorumludur.

Bu ilkeler, anne dostu analık hizmetlerini destekleyen, koruyan ve teşvik eden aşağıdaki adımları ortaya çıkarmaktadır:

Anne dostu bir hastane, doğum merkezi veya evde doğum hizmeti:

1. Tüm doğum yapan annelere şunları sunar:

• Babalar, eşler, çocuklar, aile üyeleri ve arkadaşlar dahil olmak üzere kendi seçtiği doğum destekçilerine sınırsız erişim;

• Yetenekli bir kadından sürekli duygusal ve fiziksel desteğe sınırsız erişim – örneğin, bir doula* veya doğum destek uzmanı;

• Profesyonel ebelik bakımına erişim.

2. Müdahalelerin ve sonuçların ölçümleri de dahil olmak üzere, doğum bakımına yönelik uygulamalar ve prosedürler hakkında halka doğru tanımlayıcı ve istatistiksel bilgiler sağlar.

3. Kültürel olarak yetkin bakım sağlar, yani annenin etnik kökenine ve dinine ait belirli inançlara, değerlere ve geleneklere hassas ve duyarlı bakım sağlar.

4. Doğum yapan kadına doğum eylemi ve doğum sırasında (bir komplikasyonu düzeltmek için özellikle kısıtlama gerekmedikçe) yürüme, hareket etme ve istediği pozisyonlara girebilme özgürlüğü sağlar ve litotomi (sırt üstü düz ve bacaklar yükseltilmiş) pozisyonunun kullanımına razı olmaz.

5. Aşağıdakiler için açıkça tanımlanmış politika ve prosedürlere sahiptir:

• Bir doğum yerinden diğerine nakil gerektiğinde asıl bakıcıyla iletişim kurmak da dahil olmak üzere, diğer doğum servisleriyle perinatal dönem boyunca işbirliği ve danışmanlık;

• Anne ve bebeği doğum öncesi ve taburculuk sonrası takip ve emzirme desteği de dahil olmak üzere uygun toplum kaynaklarına bağlamak.

6. Aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, bilimsel kanıtlarla desteklenmeyen uygulamaları ve prosedürleri rutin olarak kullanmaz:

• tıraş;

• lavman;

• IV'ler (intravenöz damla);

• yiyecek veya su vermemek;

• erken membran açılması*;

• elektronik fetal izleme;

diğer müdahaleler aşağıdaki gibi sınırlandırılır:

• İndüksiyon* oranı %10 veya daha az;

• %5 veya daha az bir hedefle %20 veya daha az epizyotomi* oranına sahip;

• Devlet hastanelerinde toplam sezaryen oranı %10 veya daha az, üçüncü basamak (yüksek riskli) hastanelerde ise %15 veya daha az;

• SSVD (sezaryen sonrası vajinal doğum) oranı %60 veya daha fazla ve hedefi %75 olmalı.

7. Personeli ilaç dışı ağrı giderme yöntemleri konusunda eğitir ve bir komplikasyonu düzeltmek için özel olarak gerekmeyen analjezik veya anestezik ilaçların kullanımını desteklemez.

8. Hasta veya prematüre yenidoğan veya doğuştan sorunları olan bebekler de dahil olmak üzere tüm anneleri ve aileleri, durumlarına uygun olduğu ölçüde bebeklerine dokunmaya, kucaklamaya, emzirmeye ve bakım yapmaya teşvik eder.

9. Dini olmayan yenidoğanın sünnetini konusunda caydırıcıdr.

10. Başarılı emzirmeyi teşvik etmek için WHO-UNICEF “Bebek Dostu Hastane Girişiminin On Adımı”nı gerçekleştirmeye çabalar:

• Tüm sağlık personeline rutin olarak iletilen yazılı bir emzirme politikasına sahiptir;

• Tüm sağlık bakım personelini bu politikayı uygulamak için gerekli beceriler konusunda eğitilir;

• Tüm hamile kadınları emzirmenin yararları ve yönetimi hakkında bilgilendirir;

• Annelerin doğumdan sonraki yarım saat içinde emzirmeye başlamalarına yardımcı olur;

• Annelere bebeklerinden ayrı kalsalar bile nasıl emzireceklerini ve emzirmeyi nasıl sürdüreceklerini gösterir;

• Yeni doğan bebeklere tıbbi olarak belirtilmedikçe anne sütünden başka yiyecek veya içecek vermez;

• Odada birlikte kalma: annelerin ve bebeklerin günde 24 saat birlikte kalmalarına izin verir;

• Talep üzerine emzirmeyi teşvik eder;

• Emziren bebeklere yapay emzik veya emzik (aynı zamanda yalancı emzik de denir) vermez;

• Emzirme destek gruplarının oluşturulmasını teşvik eder ve anneleri hastanelerden veya kliniklerden taburcu olduklarında onlara yönlendirir.